Column: Viva la vulva

In een reflex kijk ik naar de vloer, “dit is niet voor mijn ogen bestemd.” Als ik een paar tellen later weer omhoog kijk, wordt het ongemakkelijke gevoel nog sterker. De vrouw die net nog in ontbloot onderlijf, met haar trui over haar billen getrokken, de onderzoekskamer in liep ligt nu met haar benen gespreid in de beugels van de onderzoeksstoel en dus kijk ik recht op haar vulva*. En ik maar denken dat ik als psycholoog alles weet van ‘met de billen bloot gaan’, blijkt er ineens een enorm verschil te bestaan tussen de letterlijke en figuurlijke betekenis van de uitspraak en ontdek ik met de ene variant duidelijk beter te kunnen dealen dan met de andere.

Al snel word ik meegezogen in wat er in, op en rondom de onderzoeksstoel gebeurt en komt mijn leergierigheid boven drijven en verdwijnt het ongemakkelijke gevoel naar de achtergrond. Ik merk op hoe de gynaecoloog met haar opgewekte en betrokken benadering patiënten op haar gemak stelt. Ik zie hoe de verpleegkundige, als het maar even kan, patiënten in een vloeiende beweging en bijna ongemerkt met een handdoek toedekt en hoe zij hen, als het pijnlijk is, steunt door liefdevol een hand op een arm te leggen. Ik zie vrouwen in alle soorten en maten: jongere vrouwen, oudere vrouwen, singles, getrouwde vrouwen, weduwen en vrouwen die wel- en vrouwen die nog geen kinderen hebben gebaard. En zo groot als de variatie in vrouwen is, blijkt ook de variatie in vulva’s te zijn. Ik zie vulva’s met- en zonder haar, vulva’s van verschillende kleurtinten, vulva’s waarbij de binnenste schaamlippen zichtbaar zijn en vulva’s waarbij dat niet het geval is.

“En hoe was het meelopen met de gynaecoloog?” vraagt mijn man ’s avonds geïnteresseerd.  In mijn hoofd is het een komen en gaan van gedachten. Hoe kan je als vrouw vertrouwd raken met je eigen vulva? Als man houd je je penis tijdens het plassen vast, verleg je hem in de loop van de dag misschien eens van links naar rechts of andersom en tijdens het douchen op de sportvereniging kan je vanuit je ooghoek zonder veel moeite de piemels van andere mannen bekijken. Best makkelijk om vertrouwd te raken met je geslachtsdeel dus. Als vrouw moet ik toch echt met een spiegel in de weer om mijn eigen vulva goed te kunnen bekijken en ook het zien van andere vulva’s lukt nou niet bepaald onopgemerkt. Als je tenminste niet op je rug onder een andere vrouw gaat liggen met de vraag of zij haar benen eens uit elkaar wil zetten zodat je kan zien hoe die ‘van haar eruit ziet’, kom je het niet snel te weten (en met uitzondering van de zogenaamde ‘pornopoes’ natuurlijk). Ik denk terug aan alle urologische of gynaecologische onderzoeken die ik zelf heb moeten ondergaan. Bij ieder onderzoek vroeg ik mij stilletjes af of mijn schaamlippen niet lelijk, niet te groot of te klein waren en of het er ‘daar’ niet gek uit zag. En ook nu, na jaren, borrelen dezelfde vragen en gevoelens bij ieder inwendig onderzoek weer omhoog. Ik denk terug aan vandaag. Ik heb helemaal niet op die manier naar deze vrouwen en hun vulva’s gekeken. Ik kan me werkelijk geen moment voor de geest halen waarop ik ook maar iets van een waardeoordeel of een mening heb gehad over de vulva’s die ik zag. “Uh Jel, ik vroeg je wat,” mijn man kijkt mij vragend aan. “Echt, had ik dit maar jaren eerder kunnen doen!” Zijn wenkbrauwen schieten een beetje omhoog. “Ja. Wat een ontdekking en eyeopener, joh! Wat voor mensen geldt, geldt ook voor vulva’s.” Er valt een korte stilte waarna ik mijn zin af maak: “Zoveel vrouwen, zoveel vulva’s en iedere vulva is op haar eigen manier mooi en uniek!”

Ontdek het zelf
Het is wel iets anders dan meelopen met een gynaecoloog, maar neem eens een kijkje op de instagrampagina ‘The vulva gallery’. Dit is zeker een goed alternatief om zelf te ontdekken dat vulva's er in allerlei soorten en maten zijn.

*Velen zullen waarschijnlijk het woord vagina gebruiken. De vulva is echter het buitenste gedeelte van het vrouwelijke geslachtsorgaan en omvat de schaamlippen, clitoris, urinebuis en de ingang van de vagina. 

Fotografie: Daphne Krijgsman

Mariëlle Maat is GZ-psycholoog in het Bravis ziekenhuis, seksuoloog in opleiding en gefascineerd door mensen en hun gedrag. In haar columns schrijft ze over situaties in het ziekenhuis die haar opvallen. En daarbij aarzelt ze niet om ook haar eigen gedachten en gevoelens onder de loep te nemen.